Fi Agensi Pekerjaan Malaysia: Fi Calon vs Fi Majikan (Had Akta 246)

Fi agensi pekerjaan di Malaysia terbahagi kepada dua jenis: fi calon yang dibayar oleh pencari kerja, dan fi majikan yang dibayar oleh syarikat yang mengambil pekerja. Fi calon dihadkan oleh undang-undang. Bagi penempatan tempatan, had maksimum ialah 25% gaji asas bulan pertama. Bagi pekerja asing atau pembantu rumah, had maksimum ialah satu bulan gaji asas. Fi majikan pula tidak dihadkan Akta 246 dan dirunding antara syarikat dengan agensi.

Fi Calon vs Fi Majikan: Definisi dan Siapa Bayar

Dua model fi wujud dalam industri agensi pekerjaan. Faham perbezaan ini melindungi anda daripada caj salah.

Fi calon ialah bayaran yang dikenakan ke atas pencari kerja. Calon membayar agensi kerana mendapat penempatan. Fi ini dihadkan ketat oleh Jadual Pertama Akta 246. Agensi tidak boleh meminta bayaran melebihi had yang ditetapkan.

Fi majikan ialah bayaran yang dikenakan ke atas syarikat yang mengambil pekerja. Majikan membayar agensi kerana mendapat calon yang sesuai. Fi ini tidak dihadkan undang-undang dan dirunding secara komersial.

Kebanyakan agensi profesional yang baik mengenakan fi kepada majikan sahaja. Model ini bermakna pencari kerja tidak perlu membayar apa-apa untuk mendapat kerja. Jika sesebuah agensi meminta fi besar daripada anda sebagai calon, itu satu tanda amaran. Rujuk panduan tanda agensi pekerjaan tipu untuk senarai isyarat bahaya.

Sebab perbezaan ini penting ialah tahap perlindungan undang-undang. Fi calon tertakluk kepada had Jadual Pertama Akta 246, jadi anda boleh menuntut jika dicaj lebih. Fi majikan pula urusan kontrak biasa antara dua syarikat, dan tiada had berkanun. Sebagai pencari kerja, anda hanya perlu bimbang tentang fi calon. Sebagai majikan, anda berunding fi majikan berdasarkan nilai perkhidmatan agensi.

Had Fi di Bawah Jadual Pertama Akta 246

Akta Agensi Pekerjaan Swasta 1981 (Akta 246) mengawal fi calon. Jadual Pertama Akta 246 menetapkan had maksimum yang boleh dikenakan ke atas pencari kerja.

Had fi calon bergantung kepada jenis penempatan:

• Penempatan tempatan (pekerja Malaysia dalam negara): maksimum 25% daripada gaji asas bulan pertama.
• Pekerja asing atau pekerja domestik: maksimum satu bulan gaji asas.

Contoh pengiraan penempatan tempatan. Jika gaji asas bulan pertama ialah RM2,400, fi calon maksimum ialah RM600. Agensi tidak boleh mengenakan lebih daripada itu walau atas apa nama sekalipun. Had ini dikira atas gaji asas, bukan gaji kasar termasuk elaun. Jika agensi mengira fi atas jumlah yang lebih tinggi daripada gaji asas, anda berhak menyoal pengiraan tersebut.

Akta 246 juga mewajibkan setiap agensi memegang lesen sah. Seksyen 7 menetapkan bahawa beroperasi tanpa lesen ialah satu kesalahan. Penalti termasuk denda sehingga RM200,000 atau penjara sehingga 3 tahun. Lesen agensi juga dibahagikan mengikut skop:

• Kategori A: pekerja Malaysia dalam negara sahaja.
• Kategori B: pekerja dalam dan luar negara, serta pembantu rumah asing.
• Kategori C: skop terluas, termasuk penempatan pekerja asing kepada majikan.

Sahkan kategori lesen agensi sebelum berurusan. Anda boleh semak lesen JTKSM melalui rekod rasmi sebelum membayar apa-apa.

Struktur Fi Tipikal Mengikut Jenis Pengambilan

Fi sebenar berbeza mengikut jenis pekerja dan model bayaran. Jadual di bawah merumuskan kadar lazim dalam industri.

Jenis Pengambilan	Siapa Bayar	Had / Kadar Lazim
Penempatan tempatan (calon)	Pencari kerja	Maksimum 25% gaji asas bulan pertama (Jadual Pertama Akta 246)
Pekerja asing / domestik (calon)	Pencari kerja	Maksimum 1 bulan gaji asas (Jadual Pertama Akta 246)
Pengambilan profesional (majikan)	Majikan	12% hingga 30% pakej tahunan, atau bayaran lump-sum
Pakej pembantu rumah asing	Majikan	RM12,000 hingga RM18,000 (PDA Indonesia maksimum RM15,000)

Bagi pengambilan profesional, fi majikan sering dikira sebagai peratusan pakej gaji tahunan calon. Kadar 12% hingga 30% adalah lazim. Sesetengah agensi menggunakan bayaran lump-sum tetap. Kadar ini tidak dihadkan Akta 246 kerana ia urusan komersial antara majikan dan agensi.

Bagi pengambilan pembantu rumah asing, kos pakej penuh melibatkan banyak komponen selain fi agensi. Caj maksimum RM15,000 bagi PDA Indonesia ditetapkan melalui MoU antara Malaysia dan Indonesia. Jangan bayar melebihi kadar ini tanpa pecahan kos yang jelas.

Apa Dikira Caj Berlebihan dan Cara Aduan

Caj berlebihan berlaku apabila agensi mengenakan fi calon melebihi had Jadual Pertama Akta 246. Ini satu kesalahan undang-undang. Beberapa tanda caj berlebihan:

• Agensi meminta fi tempatan melebihi 25% gaji asas bulan pertama.
• Agensi meminta fi pekerja asing melebihi satu bulan gaji asas.
• Agensi mengenakan “fi pendaftaran” atau “fi proses” tersembunyi untuk melepasi had.
• Agensi meminta bayaran tunai tanpa resit rasmi.

Sebelum membuat aduan, kumpul bukti. Simpan semua resit, salinan perjanjian, dan rekod mesej. Bukti bertulis menguatkan aduan anda.

Saluran aduan rasmi ialah Jabatan Tenaga Kerja Semenanjung Malaysia (JTKSM). Layari jtksm.mohr.gov.my untuk borang aduan, atau hubungi talian 03-8886 5192. JTKSM berkuasa menyiasat agensi yang melanggar Akta 246 dan mengambil tindakan penguatkuasaan.

Komponen Kos Pakej PDA

Pakej pembantu rumah asing (PDA) bukan satu fi tunggal. Jumlah RM12,000 hingga RM18,000 merangkumi beberapa komponen berasingan. Memahami pecahan ini membantu anda menilai sama ada caj agensi berpatutan.

Komponen utama dalam pakej PDA:

• Fi agensi: bayaran perkhidmatan agensi untuk mencari dan menempatkan PDA.
• Kos rekrut: kos pengambilan di negara asal, termasuk dokumen dan latihan.
• FOMEMA: pemeriksaan kesihatan wajib bagi pekerja asing.
• Levi PDA: levi tahunan kepada kerajaan, RM410 setahun (kos tahun pertama lebih tinggi kerana termasuk pas dan pemprosesan).
• Insurans: perlindungan insurans pekerja yang diwajibkan.
• Deposit Imigresen: deposit yang dipegang sepanjang tempoh permit kerja.
• Gaji bulan pertama: bayaran gaji permulaan kepada PDA.

Minta pecahan bertulis setiap komponen sebelum membayar. Agensi yang sah akan memberi resit dan butiran lengkap. Agensi yang enggan menunjukkan pecahan kos ialah satu tanda amaran.

Untuk panduan penuh memilih agensi yang dipercayai, rujuk koleksi panduan AgensiPekerjaan.my. Sentiasa sahkan lesen, semak kategori skop, dan fahami struktur fi sebelum membuat sebarang bayaran.